MENSENHANDEL

Directeur in 2016 veroordeeld tot twee jaar voor mensenhandel

HOGER BEROEP TEGEN PRIME CHAMP GAAT VAN START

Tekst Adrie Boxmeer Beeld Gé Hirdes

VEROORDELING VERDELLEN VOOR MENSENHANDEL UNICUM IN SECTOR

Op 19 maart start voor het gerechtshof in Den Bosch het hoger beroep tegen de voormalige champignonteler Prime Champ uit Horst en Geert Verdellen, ex-eigenaar van het bedrijf. Verdellen heeft de twijfelachtige eer de eerste agrarische werkgever te zijn die is veroordeeld voor mensenhandel. De rechtbank in Roermond legde hem in november 2016 twee jaar cel op.

Verdellen heeft zijn straf echter nog niet uitgezeten, omdat hij direct in hoger beroep ging. Hij vindt dat hij niets heeft misdaan, reden dat hij ook geen bezwaar heeft tegen het voluit noemen van zijn naam. Ook het Openbaar Ministerie ging in hoger beroep, omdat het de straf te laag vond: het had vierenhalf jaar geëist. Volgens het OM was er sprake van ‘systematische, bedrijfsmatige overtreding van diverse wetten’. Het oordeel van de rechtbank in november 2016 was kraakhelder. Het laten werken van Poolse champignonpluksters onder een contract waarover ze niet konden onderhandelen, de verplichte huisvesting, de verplichte maaltijden van het bedrijf, de veel te lange werktijden, verplicht overwerken, een veel te hoge pluknorm en nauwelijks vrije tijd, leidden tot economische uitbuiting. En tot mensenhandel, omdat ze geen enkele vrijheid hadden en volstrekt afhankelijk waren van hun werkgever.
Als het gerechtshof binnenkort begint met de zaak is het drie jaar en vier maanden geleden dat Verdellen werd veroordeeld. Onder meer personele wisselingen bij het OM zorgden ervoor dat het zo lang duurde.


AFROOMMODULE

De pluksters maakten werkdagen van tien tot dertien uur, zes tot zeven dagen per week, in onveilige en ongezonde omstandigheden. Ze hadden geen recht op vakantie en verlof en ze moesten overwerken zonder enige vergoeding. Ook werden ze structureel onderbetaald. Hiervoor had Prime Champ een systeem ontwikkeld, de ‘afroommodule’. Door manipulatie gaf de prikklok maar 90 of 85 procent van de gewerkte tijd aan. Dus een uur werken werd 54 of 51 minuten.
Verdellen beweerde dat hij hier niets van wist, omdat het een idee van de financieel directeur was. Maar volgens de financieel directeur bestond het al toen hij bij Prime Champ kwam werken en kon hij er niets aan veranderen. Het maakte voor de rechter niets uit: hij vond dat Verdellen als algemeen directeur verantwoordelijk was voor de afroommodule.

VALSHEID IN GESCHRIFTE

Verder was de hoeveelheid champignons die iemand moest plukken zo hoog dat die nooit kon worden gehaald. Hierdoor was het onmogelijk om het wettelijke minimumloon te verdienen. Maar op papier verdienden de pluksters dat wel. Echter, omdat ze daar extreem lang voor moesten werken (zestig uur per week), kwam hun uurloon in de praktijk ver onder het minimumloon uit.
Daar had Prime Champ een creatieve oplossing voor bedacht. Het verdiende bedrag werd gedeeld door het (hogere) wettelijk minimumloon. Hierdoor viel in de administratie het aantal gewerkte uren lager uit. De realiteit werd dus aangepast aan het gewenste resultaat. Ook zorgde speciale software ervoor dat op papier nooit langer dan twaalf uur per dag werd gewerkt. Volgens de rechter pleegden Prime Champ en Verdellen met de afroommodule en het aanpassen van de salarisadministratie valsheid in geschrifte.


SLECHTE HUISVESTING

Ook met de huisvesting van de pluksters was het slecht gesteld. Ze woonden verplicht in woningen met kleine slaapruimtes die ze met velen moesten delen, waardoor ze weinig privacy hadden. Vaak ging het om ruimtes zonder raam en daglicht, met weinig toiletten en douches met slechts gedurende een beperkt deel van de dag warm water. Iedereen die tegen deze omstandigheden protesteerde, werd bedreigd met ontslag of daadwerkelijk ontslagen. Verdellen hield voor deze huisvesting 7,50 euro per dag op het salaris van elke plukster in.
Maar volgens Verdellen konden de pluksters zelf beslissen waar ze wilden wonen. De rechtbank legde hem echter documenten en telefoontaps voor waaruit bleek dat de huisvesting toch niet zo vrijwillig was. De rechtbankpresident: ‘Als de pluksters eigen woonruimte wilden regelen, mocht dat pas na dertien weken en alleen met goedkeuring van de directie.’

FATSOENLIJK

Het OM eiste in 2016 vierenhalf jaar cel tegen Verdellen. De rechtbank vond echter dat de periode tussen dat justitie de misstanden bij Prime Champ op het spoor was gekomen (augustus 2012) en de rechtszaak veel te lang had geduurd. Dat was reden voor een lagere celstraf. Ook halveerde de rechter de boete die het OM had geëist tot 75.000 euro. Inmiddels zijn we weer bijna vier jaar verder en dateren de misstanden al van bijna tien jaar geleden.
Toch hoopt oud-FNV-bestuurder Wim Baltussen dat Verdellen ook in hoger beroep zijn straf niet ontloopt. Baltussen kwam de misstanden bij Prime Champ ooit op het spoor. ‘Ik hoop dat de rechter ook in hoger beroep duidelijk zal maken dat werknemers in Nederland fatsoenlijk en volgens de wet moeten worden behandeld. En dat degenen die zich hier willens en wetens niet aan houden hun straf niet zullen ontlopen.’

JURIDISCHE PROCEDURE

Wim Baltussen had de afgelopen twee jaar ook persoonlijk juridisch met Verdellen te maken. De ex-champignonteler eiste voor de rechtbank in Roermond in een civiele procedure van Baltussen en de agrarische groothandel Limax uit Horst en zijn directeur Ton van Walsem een schadevergoeding van 5 miljoen euro, omdat ze ervoor zouden hebben gezorgd dat Prime Champ failliet was gegaan.
Baltussen: ‘Verdellen beweerde dat ik Poolse pluksters had betaald om hem te beschuldigen van de misstanden waarvoor hij uiteindelijk is veroordeeld. Een volstrekt onzinverhaal, dat hij dan ook niet heeft kunnen bewijzen.’


‘ONVOLDOENDE CONCREET'

In april 2018 oordeel de rechter al ‘dat het merendeel van de feiten die Verdellen wil bewijzen te vaag is, onvoldoende concreet en als ze komen vast te staan, niet kunnen leiden tot enig onrechtmatig handelen aan de zijde van Baltussen, Limax en Van Walsem’. Over de wens van Verdellen om veel (bijna 40) getuigen te horen, oordeelde de rechtbank: ‘Dat zou neerkomen op een 'fishing expedition' en dus misbruik van procesrecht.’ Het werden er dus zeven, van wie er één nooit is komen opdagen.
Desondanks wilde Verdellen nog drie extra getuigen horen. En wel anoniem, omdat ze zich bedreigd zouden voelen. Niet door Baltussen of Van Walsem, maar door de Poolse gemeenschap in Horst en omgeving, zo bleek. De rechter wees dit af, ook in hoger beroep.
Op 20 februari besloot de rechtbank de procedure te beëindigen. Wim Baltussen: ‘Verdellen heeft ruim twee jaar geprobeerd Van Walsem en mij van alles in de schoenen te schuiven. Hij kan het niet bewijzen. Dat vind ik niet vreemd. Er viel namelijk niks te bewijzen. Ik kan me dan ook niet voorstellen dat de rechter anders oordeelt.’

Blijf op de hoogte

Het hoger beroep tegen Prime Champ en zijn vroegere eigenaar Geert Verdellen begint op 19 maart voor het gerechtshof in Den Bosch. Wil je hiervan op de hoogte blijven? Meld je dan hier aan en ontvang tijdens de zittingsdagen een digitale nieuwsbrief.

Deel deze pagina