VEILIGHEID EN GEZONDHEID

FNV WIL ONDERZOEK NAAR VERBAND TUSSEN GEBRUIK PESTICIDEN EN PARKINSON

tekst Adrie Boxmeer, Erna Bosschart
beeld Bert Janssen

Jeroen Brandenburg

De FNV roept het kabinet op een onderzoek in te stellen naar het verband tussen het gebruik van pesticiden door land- en tuinbouwers en dodelijke ziekten zoals Parkinson. Dit naar aanleiding van een uitzending van het tv-programma Zembla waarin beelden te zien waren van het bespuiten van velden terwijl er mensen op de akker rondliepen.

Zembla toonde 27 september beelden van een boer die gif spoot direct naast loonwerkers. Deze medewerkers van een broccolibedrijf uit West Friesland zijn diverse jaren onbeschermd blootgesteld aan landbouwgif. De teler overtrad vele regels. Zo werd gif gespoten bij te harde wind, terwijl het in Nederland verboden is om bestrijdingsmiddelen te spuiten boven windkracht 3. Ook werd er boven een sloot gespoten en stonden de spuitarmen van de tractor veel te hoog afgesteld, waardoor het gif zich makkelijker verspreidde.
Kitty Jong, FNV-vicevoorzitter: ‘Dit is niet hoe je met mensen omgaat. Er wordt gewoon doorgewerkt terwijl je eigenlijk niet mag werken tijdens het spuiten. Daarom roepen we leden uit de agrarische sector op die Parkinson hebben, zich te melden bij ons FNV Bureau Beroepsziekten. Dat stelt zo nodig werkgevers aansprakelijk voor de gevolgen.’

Het verband tussen het gebruik van pesticiden en een sterk verhoogd risico op dodelijke ziekten als Parkinson bij agrariërs is wetenschappelijk bepaald op 60 procent. Kitty Jong: ‘De Zembla-uitzending maakte duidelijk dat van veiligheid geen sprake is in de agrarische sector. Zolang er pesticiden worden gebruikt waarvan de samenstelling zeer sterk lijkt op verboden pesticiden, nemen we aan dat het risico op beroepsziekten in deze sector onverminderd hoog is. Dat baart ons grote zorgen’, aldus Jong.


Inspectie SZW

De FNV is ook benieuwd naar wat de Inspectie SZW heeft gedaan of kan doen. Jeroen Brandenburg, FNV-bestuurder Agrarisch: ‘Zijn er wel voldoende inspecteurs om te handhaven? Dat is zeker nodig als je bedenkt dat er veel arbeidsmigranten in de sector werken, die vaak geen Nederlands spreken en niet weten hoe ze melding moeten maken van dergelijke overtredingen. Tegen hen en alle anderen die hiermee te maken hebben, wil ik zeggen: de FNV heeft een meldpunt onveilige werksituatie. Dat is niet alleen in het Nederlands, maar ook in het Engels en het Pools. Meld je bij ons. Ook wil ik dat agrariërs zelf onveilige situaties melden. We willen graag samen met LTO optrekken om het werk van land- en tuinbouwers veilig te maken.

Jeroen Brandenburg:
'We willen graag samen met LTO optrekken om het werk van land- en tuinbouwers veilig te maken.’

Verantwoordelijkheid teler

Het beeldmateriaal van Zembla is gemaakt door Jim Blom, hoofdpersoon in de uitzending ‘Parkinson op het platteland’. De boerderij van Blom ligt naast de velden waar op verkeerde wijze landbouwgif wordt gespoten. In de uitzending zegt hoogleraar Toxicologie Martin van den Berg van de Universiteit Utrecht: ‘Wat je hier ziet, is niets anders dan een hele intense verspreiding van bestrijdingsmiddelen. Hiertegen kunnen omwonenden zich moeilijk beschermen. Het komt bij de woningen terecht die om diezelfde akkers heen liggen.’
Zembla vroeg de betrokken teler en loonwerker om een reactie. De teler wilde niet reageren. De betrokken loonmedewerker wel: ‘Het is de verantwoordelijkheid van de teler om ervoor te zorgen dat er geen personeel op het land aanwezig is. Soms lopen er wel mensen rond. Eigenlijk moet ik die dan wegsturen. Dat is in het verleden niet altijd gebeurd.’ De loonwerker erkende dat het vaker gebeurde dat mensen tijdens bespuitingen op het land werkzaam zijn.

Kleine pakkans
De Inspectie SZW had in 2018 een melding gekregen over de betrokken teler en hemdaarop een waarschuwingsbrief gestuurd. De beelden in Zembla toonden echter aan dat in het voorjaar van 2019 opnieuw is gespoten terwijl medewerkers op het land aanwezig waren. De inspectie heeft dit jaar geen controle uitgevoerd bij de teler.
Volgens de Inspectie SZW is handhaven van de wet- en regelgeving moeilijk omdat het gebruik van bestrijdingsmiddelen niet op vaste tijden plaatsvindt en de inspectie tijd nodig heeft om na een melding om bij de plek van de melding aan te komen. Hierdoor is de pakkans klein. Desondanks is het van het grootste belang om misstanden te blijven melden, aldus de inspectie.

Het Zembla fragment met beelden van een boer die gif spoot direct naast loonwerkers vind je hier.

De volledige Zembla uitzending ‘Parkinson op het platteland’ kun je hier bekijken.


Zie je onveilige situaties, zoals het onbeschermd spuiten van gif naast onbeschermde werknemers? Meld het dan bij de inspectie of bij de FNV.

Denk je dat je wellicht een ziekte hebt opgelopen door je werk? Meld je dan bij Bureau Beroepsziekten.